بر اساس یک نظرسنجی جدید که از میان ۹ هزار معلم مدارس دولتی در انگلیس انجام شده، تعداد زیادی از آنها میگویند که دانشآموزان بیش از حد به ابزارهای هوش مصنوعی وابسته شدهاند؛ وابستگیای که بهتدریج باعث تضعیف مهارتهایی مانند نوشتن، حل مسئله، تفکر انتقادی و خلاقیت شده است.
به گفته برخی از معلمان، بسیاری از دانشآموزان دیگر انگیزهای برای تقویت مهارتهای پایهای ندارند؛ زیرا ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی میتوانند در چند ثانیه متن بنویسند، پاسخ صحیح مسائل را پیدا کنند یا حتی گفتار را به متن تبدیل کنند.
بعضی از معلمان گفتهاند که دانشآموزان حتی دیگر احساس نمیکنند لازم است املای کلمات را یاد بگیرند؛ چرا که ابزارهای تبدیل صدا به متن این کار را برایشان انجام میدهند. همین موضوع باعث شده که بخشی از فرایند واقعی یادگیری، یعنی فکر کردن، تحلیل کردن و تلاش ذهنی، کمرنگ شود.
معلمان بریتانیایی: یادگیری بدون تفکر، آموزش واقعی نیست
یکی از معلمان شرکتکننده در این نظرسنجی گفته است: «دانشآموزان بهتدریج در حال از دست دادن مهارتهای اصلی خود هستند؛ مهارتهایی مانند تفکر، خلاقیت و توانایی برقراری ارتباط با دیگران.»
معلم دیگری نیز معتقد است که «هوش مصنوعی مفهوم واقعی یادگیری را تحت تأثیر قرار داده است. یادگیری فقط رسیدن به پاسخ درست نیست؛ دانشآموز باید بتواند تحلیل کند، مسئله را بفهمد و خودش به نتیجه برسد.»
در مقابل، دولت بریتانیا نگاه متفاوتی به این موضوع دارد. مسئولان آموزشی این کشور معتقدند که هوش مصنوعی میتواند دسترسی به آموزش باکیفیت را برای تعداد بیشتری از دانشآموزان فراهم کند؛ بهویژه برای افرادی که امکان استفاده از معلم خصوصی را ندارند.
دولت بریتانیا حتی برنامههایی برای توسعه ابزارهای آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی در مدارس ارائه و اعلام کرده است که هدف آن، فراهم کردن آموزش شخصیسازیشده برای حدود ۴۵۰ هزار دانشآموز کمبرخوردار است.
با این حال، بسیاری از معلمان همچنان نسبت به این روندها تردید دارند. در این نظرسنجی، ۴۹ درصد معلمان با ایده استفاده گسترده از «معلمهای هوش مصنوعی» مخالفت کردهاند و تنها ۱۴ درصد موافق این طرح بودهاند.
نگرانی اصلی آنها حذف ارتباط انسانی از فرایند یادگیری است. بسیاری از معلمان باور دارند که دانشآموزان، بهخصوص نوجوانانی که با مشکلات مختلف روبهرو هستند، بیش از هر چیز به تعامل انسانی، حمایت عاطفی و ارتباط واقعی با معلم نیاز دارند؛ چیزی که هوش مصنوعی نمیتواند جایگزین آن شود.
برخی نیز معتقدند که دانشآموزان کمبرخوردار برای کاهش احساس انزوا و تقویت مهارتهای اجتماعی، بیشتر از هر چیز به حضور یک انسان واقعی نیاز دارند.
یکی از معلمان در اینباره گفته است: «هوش مصنوعی میتواند پاسخ درستی به سؤالات ارائه دهد اما نمیتواند نقش حمایت انسانی را ایفا کند.»
برخی معلمان همچنین نگراناند که دولت در آینده از هوش مصنوعی بهعنوان راهی برای کاهش هزینههای آموزشی و کمرنگ کردن نقش معلمها استفاده کند.
نکته قابل توجه این است که با وجود تمام این نگرانیها، خود معلمان نیز استفاده از هوش مصنوعی را افزایش دادهاند. طبق نتایج این نظرسنجی، ۷۶ درصد معلمان گفتهاند از ابزارهای هوش مصنوعی در کارهای روزانه خود استفاده میکنند؛ در حالی که این عدد سال گذشته ۵۳ درصد بوده است.
بیشترین استفاده معلمان از هوش مصنوعی مربوط به طراحی سرفصل دروس، تولید محتوای آموزشی و انجام کارهای اداری بوده و تنها درصد کمی از آنها گفتهاند که از AI برای تصحیح تکالیف و امتحانات استفاده میکنند.
در نهایت، آنچه امروز بیشتر از خود این فناوری اهمیت دارد، نحوه استفاده از آن است. اگر هوش مصنوعی جایگزین تفکر و یادگیری شود، میتواند به آموزش آسیب بزند؛ اما اگر بهعنوان یک ابزار کمکی مورد استفاده قرار گیرد، شاید بتواند کیفیت آموزش را نیز بهبود دهد.
به همین دلیل، نقش هوش مصنوعی در مدارس به یکی از مهمترین بحثهای آموزشی جهان تبدیل شده است؛ موضوعی که به نظر میرسد در سالهای آینده بیش از پیش مورد توجه قرار خواهد گرفت.
منبع: گاردین
