بسیاری از کشورها هنوز درباره استفاده و آموزش هوش مصنوعی در مدارس تردید دارند اما چین تصمیم گرفته که فناوری هوش مصنوعی را به یکی از بخشهای اصلی نظام آموزشی این کشور تبدیل کند.
تجربه دانشآموزان چینی از آموزش هوش مصنوعی
در یکی از مدارس ابتدایی پکن، دانشآموزی ۱۱ ساله به نام «لی زیچن» یک ربات کوچک طراحی کرده که میتواند اشیاء مختلف را جابهجا کند. این ربات از راه دور کنترل میشود و میتوان آن را برای انجام کارهای مختلف با هوش مصنوعی برنامهنویسی کرد.
این دانشآموز درباره اهمیت این فناوری میگوید:
«اگر یک ربات فضانورد با مانعی مانند دهانههای سطح ماه یا مریخ روبهرو شود، نمیتواند بعد از برقراری ارتباط با زمین، تصمیمی بگیرد؛ زیرا ارسال پیام به فضا زمان زیادی میبرد. این ربات باید بتواند خودش تصمیم بگیرد و به همین دلیل، فکر میکنم هوش مصنوعی برای آینده اکتشافات فضایی کشور بسیار مهم است.»
برنامه رسمی دولت چین برای آموزش هوش مصنوعی در مدارس
براساس اعلام مسئولان آموزشی چین، وزارت آموزش این کشور چارچوب جدیدی را برای گنجاندن آموزش هوش مصنوعی در برنامه درسی مدارس تدوین کرده است. طبق این برنامه، آموزش این فناوری از مقطع ابتدایی آغاز میشود و در هر پایه مرحلهبهمرحله ادامه پیدا میکند.
با این حال، بحث درباره هوش مصنوعی در مدارس برخی کشورها مانند آمریکا سالهاست ادامه دارد. منتقدان ابراز نگرانی کردند که این فناوری ممکن است رشد شناختی یا اجتماعی دانشآموزان را کاهش دهد. همچنین، برخی معتقدند که نبود زیرساخت مناسب و آموزش کافی، میتواند شکاف دیجیتال (نابرابریهای اقتصادی و آموزشی) را عمیقتر کند.
«وانگ له»، معلم مهارتهای کامپیوتری مدرسه ابتدایی وابسته به دانشگاه پست و مخابرات پکن، درباره برنامه جدید آموزشی گفته است:
«وزارت آموزش از ما درخواست کرده است که دورههای هوش مصنوعی را در برنامه درسی فناوری اطلاعات قرار دهیم.»
از پاییز امسال، در پکن و چند منطقه دیگر، آموزش هوش مصنوعی آغاز شده است. براساس این برنامه، دانشآموزان پایه سوم با مفاهیم و مبانی اولیه آشنا میشوند، در پایه چهارم، دادهها و برنامهنویسی را یاد میگیرند و در پایه پنجم وارد مباحثی مانند الگوریتمها و عاملهای هوشمند (Smart Agents) میشوند.
این معلم درباره هدف این طرح توضیح میدهد:
«هدف این برنامه، آمادهسازی دانشآموزان برای زندگی در دنیایی است که روزبهروز بیشتر به فناوری گره میخورد.»
همچنین، وی گفت که این سیاستگذاری، بخشی از برنامه دولت چین برای تربیت نیروی انسانی متخصص و تقویت سطح علمی کشور است.
نقش هوش مصنوعی در اهداف راهبردی چین
دولت چین هوش مصنوعی را یکی از ارکان اصلی امنیت ملی و اقتصادی خود میداند. شعار رسمی این کشور «ساخت کشوری قدرتمند با تکیه بر علم و فناوری» است که نشان میدهد حوزه فناوری در سیاستهای کلان این کشور، اهمیت بالایی دارد.
بر اساس برنامهریزیهای انجام شده، چین قصد دارد در طی چهار سال آینده به یکی از رهبران جهانی در حوزه هوش مصنوعی تبدیل شود. به همین دلیل، آموزش این فناوری از سنین پایین بهعنوان یک سرمایهگذاری بلندمدت در نظر گرفته شده است.
مسئولان دولتی معتقدند که پرورش نیروی انسانی متخصص از دوران مدرسه، میتواند آینده علمی و اقتصادی کشور را تضمین کند.
دیدگاهها و نگرانیهای والدین درباره آینده فرزندان
در کنار سیاستهای دولتی، والدین نیز نقش مهمی در این روند دارند؛ بهطوری که بسیاری از خانوادهها از آموزش هوش مصنوعی به فرزندان خود استقبال کردهاند. با این حال، بزرگترین نگرانی و ابهام والدین، تاثیر آموزش و توسعه هوش مصنوعی بر آینده جامعه امروزی است.
پدر یک دانشآموز بهنام لی زیچن معتقد است که فرزندش باید مهارتهایی را یاد بگیرد که بتواند در کنار هوش مصنوعی فعالیت کند. او گفت «بهجای رقابت با این فناوری، کودکان باید به سمت یادگیری تعمیر و برنامهریزی رباتها بروند.»
او تأکید میکند:
«نپذیرفتن و همراه نشدن با این فناوری میتواند یک ریسک بزرگ برای آینده دانشآموزان باشد.»
در عین حال، برخی والدین نگران هستند که استفاده بیش از حد از ابزارهای هوشمند، توانایی حل مسئله و تفکر مستقل کودکان را کاهش دهد. آنها معتقدند که کودکان نباید بیش از اندازه به فناوری وابسته شوند و آموزش باید کاملا کنترلشده و هدفمند باشد.
یکی دیگر از والدین نیز اشاره میکند که اگرچه استفاده بیرویه از اینترنت برای کودکان مناسب نیست اما آموزش اصولی هوش مصنوعی در مدرسه میتواند تصمیمی هوشمندانه باشد.
آموزش هوش مصنوعی چه تاثیری بر آینده خواهد داشت؟
والدین بر این باورند که اگر دانشآموزان از همین حالا با این فناوری آشنا شوند، میتوانند سریعتر با تغییر و تحولاتِ پیشرو سازگار شوند.
کارشناسان آموزشی معتقدند که نادیده گرفتن هوش مصنوعی در نظام آموزشی، دانشآموزان را از مهارتهای مورد نیاز آینده محروم میکند. به گفته آنها، آموزش هدفمند، تدریجی و متعادل هوش مصنوعی میتواند نسل جدید را برای ورود به دنیای دیجیتال آماده کند.
